Stanowisko Stowarzyszenia SOS Wrocław wobec propozycji zmian w statutach wrocławskich osiedli (konsultacje do 10 marca 2026 r.)

Stowarzyszenie SOS Wrocław wyraża stanowczy sprzeciw wobec procedowanych propozycji zmian w statutach wrocławskich osiedli, dotyczących funkcjonowania Rad Osiedli. Przedstawione rozwiązania nie tylko nie realizują zapowiadanych wcześniej kierunków reformy, lecz stanowią ich całkowite zaprzeczenie i realne zagrożenie dla lokalnej demokracji.

Do 10 marca 2026 r. trwają konsultacje społeczne projektu zmian statutów wrocławskich osiedli. Piszemy do Rad Osiedli, ponieważ proponowane regulacje zwiększają uznaniowość, wprowadzają asymetryczne mechanizmy sankcyjne i ignorują wnioski wcześniejszych konsultacji społecznych. 

Podkreślamy, że propozycje te pozostają w sprzeczności z deklaracjami składanymi publicznie przez przedstawicieli większości rządzącej miastem. Zapowiadano wówczas kompleksową reformę osiedli, obejmującą wzmocnienie ich kompetencji, zwiększenie sprawczości Rad Osiedli oraz partnerskie traktowanie lokalnych wspólnot.

Tymczasem procedowane obecnie zmiany stanowią jedynie wycinkowy i fragmentaryczny strzępek zapowiadanej reformy, pozbawiony szerszego kontekstu oraz informacji o dalszych etapach prac. Nie przedstawiono żadnej spójnej wizji systemowej i harmonogramu reformy osiedli. W efekcie mamy do czynienia z doraźną ingerencją w statuty, po której nie wiadomo, jakie rozwiązania i w jakim kierunku miałyby zostać wprowadzone w kolejnych krokach. Taki sposób procedowania budzi uzasadnione obawy co do rzeczywistych intencji projektodawców i podważa zaufanie środowiska osiedlowego do deklarowanego dialogu.

W związku z powyższym, prosimy Państwa o trzy działania:
- przyjęcie stanowiska Rady Osiedla w formie uchwały w oparciu o załączony wzór,
- złożenie uwag do konsultacji z wykorzystaniem przygotowanego przez nas wzoru oraz
- wsparcie petycji SOS Wrocław w sprawie kompleksowej reformy osiedli spójnej z dotychczasowymi konsultacjami.

 

Najważniejsze zastrzeżenia Stowarzyszenia SOS Wrocław

  • Arbitralność terminów wyborów do Rad Osiedli

Proponowane regulacje dopuszczają przeprowadzanie wyborów w dowolnym terminie, nawet do sześciu miesięcy po zakończeniu kadencji, co tworzy nieakceptowalną przestrzeń do uznaniowego i potencjalnie politycznego sterowania lokalnym procesem wyborczym.

  • Wprowadzenie mechanizmów represyjnych zamiast wsparcia

Zamiast realnego wzmocnienia kompetencji osiedli projekt wprowadza możliwość rozwiązania Rady Osiedla w przypadku nawet minimalnych uchybień formalnych, takich jak jednodniowe opóźnienie w złożeniu sprawozdania. Decyzja ta pozostawiona jest organom miejskim, podczas gdy samo miasto nie ponosi żadnych konsekwencji za wieloletnie opóźnienia w realizacji np. projektów Funduszu Osiedlowego. Takie podejście pogłębia asymetrię w relacji Urząd Miasta - Rady Osiedli: miasto zachowuje swobodę i brak realnych konsekwencji za opóźnienia, a rady pracujące społecznie dostają kolejne obowiązki i bat sankcyjny.

  • Karanie osiedli za niską frekwencję wyborczą

Zastosowanie progu 4% frekwencji jako warunku istnienia Rady Osiedla prowadzi do sytuacji, w której mieszkańcy mogą zostać pozbawieni reprezentacji swojego osiedla na całą kadencję. Jest to rozwiązanie bardziej restrykcyjne niż w przypadku wyborów samorządowych w wielu gminach, a odpowiedzialność za niską frekwencję przerzuca się na osiedla, ignorując faktyczny wpływ miasta na poziom zaangażowania mieszkańców.

  • Ograniczenie autonomii komunikacyjnej Rad Osiedli

Propozycje zmian przewidują obowiązek kierowania całej korespondencji wyłącznie za pośrednictwem właściwych komórek Urzędu Miejskiego, co w praktyce oznacza znaczące ograniczenie samodzielności Rad Osiedli i zmniejszenie ich kompetencji i sprawczości oraz wydłuża proces komunikacji z instytucjami zewnętrznymi.

  • Brak realizacji zapowiadanych kompetencji

Projekt nie wprowadza żadnych z wcześniej deklarowanych rozwiązań, takich jak: udział przedstawicieli osiedli w pracach komisji Rady Miejskiej, realny wpływ na wysokość i tempo wdrażania Funduszu Osiedlowego, wzmocniona inicjatywa uchwałodawcza, skuteczne mechanizmy konsultacyjne czy system diet dla radnych osiedlowych.

  • Usunięcie zapisów o reprezentowaniu mieszkańców osiedla

Usunięcie zapisów o reprezentowaniu mieszkańców osiedla prowadzi do osłabienia roli Rad Osiedli jako głosu lokalnej wspólnoty i przesuwa ich funkcję w stronę ciała bardziej zależnego od administracji niż od woli mieszkańców

  • Regulamin współpracy prezydenta z Osiedlami

Wprowadzenie możliwości dookreślenia odrębnym zarządzeniem szczegółowe zasady współpracy osobna dla organów osiedla Rady i Zarządu a nie samej Rady to gra na podziały kompetencji i jeszcze większy chaos kompetencyjny niżeli jest obecnie. Dzisiaj organem uchwałodawczym jest Rada a wykonawczym Zarząd i tak powinno pozostać skoro w ramach przyjętych założeń Rada powołuje Zarząd.

  • Niewłaściwy tryb konsultacji i brak rzetelnego dialogu

Zgłaszamy zastrzeżenia do trybu i sposobu prowadzenia konsultacji. Przede wszystkim, dobrą praktyką konsultacji społecznych jest zapowiedzieć z około miesięcznym wyprzedzeniem, iż konsultacje określonego projektu będą mieć miejsce. W tym wypadku projekt ogłoszono 18.02.2026 r., zaś konsultacje, dopiero po pierwszych głosach krytyki projektu, tj. 24.02.2026 r. Ponadto wątpliwości budzi sam przebieg spotkania konsultacyjnego online, w którym główni autorzy zmian z ramienia Rady Miejskiej nie wzięli udziału. Spotkanie zostało gwałtownie zakończone przed planowanym czasem, po pojawieniu się kolejnych pytań. Zastrzeżenia budzi również, że wiele odpowiedzi miało charakter ogólnikowy, nierozszerzający informacji wynikających z uzasadnienia projektu. Co za tym idzie, udział w konsultacjach nie umożliwiał merytorycznego odniesienia się do skutków części proponowanych zmian. Wnosimy o uzupełnienie konsultacji o publiczny zestaw pytań i odpowiedzi, publikację pełnego nagrania oraz jasne uzasadnienie kluczowych rozwiązań.

W ocenie Stowarzyszenia SOS Wrocław przedstawione propozycje stanowią krok wstecz, są sprzeczne z ideą dialogu obywatelskiego oraz są wyrazem lekceważenia wobec całego środowiska osiedlowego.

Propozycje Stowarzyszenia SOS Wrocław

Stowarzyszenie SOS Wrocław postuluje wdrożenie rzeczywistej, kompleksowej reformy osiedli, obejmującej w szczególności:

1. Kompleksową reformę osiedli

  • rzetelną analizę potrzebnych zmian,
  • szerokie konsultacje z Mieszkańcami i Radami Osiedli,
  • pełną transparentność prac Zespołu ds. Reformy Osiedli.

2. Pilną cyfryzację osiedli

  • cyfrowy rejestr uchwał, pism i odpowiedzi,
  • obowiązkowe transmisje sesji i komisji oraz tryb hybrydowy,
  • jednolitą platformę komunikacji i konsultacji z mieszkańcami.

3. Wzmocnienie kompetencji, sprawczości i znaczenia osiedli

  • mechanizm „interpelacji” z terminową odpowiedzią,
  • udział przedstawicieli osiedli w komisjach i sesjach Rady Miejskiej,
  • dostęp do lokali gminnych oraz bezpłatnej pomocy prawnej.

4. Stabilne finanse osiedli

  • przejrzysty algorytm podziału środków,
  • Fundusz Infrastruktury Osiedlowej,
  • wprowadzenie diet Radnych Osiedlowych finansowanych z budżetu gminy.

Sprawne i sprawcze Rady Osiedli to infrastruktura społeczna miasta. Dają przestrzeń do budowania silnej wspólnoty sąsiedzkiej, budują zaufanie do lokalnych liderów, ułatwiają mieszkańcom rozwiązywanie osiedlowych problemów. W kryzysach, od awarii po spory inwestycyjne, aktywne wspólnoty lokalne są zasobem miasta, bo szybciej i efektywniej organizują odpowiednią komunikację i pomoc.

Wzywamy Prezydenta Wrocławia oraz Radę Miejską Wrocławia do natychmiastowego wstrzymania prac nad procedowanymi zmianami oraz do podjęcia rzeczywistego, partnerskiego dialogu z przedstawicielami osiedli. Tylko kompleksowa reforma, tworzona w sposób transparentny i we współpracy z mieszkańcami, może realnie wzmocnić osiedla i odbudować zaufanie do lokalnej demokracji.

W związku z powyższym zachęcamy Mieszkanki i Mieszkańców Wrocławia, a także osoby zaangażowane w działalność osiedlową i obywatelską, do poparcia petycji w sprawie wdrożenia kompleksowej reformy osiedli. Podpisanie petycji jest realnym i dostępnym narzędziem wyrażenia sprzeciwu wobec rozwiązań osłabiających lokalną demokrację oraz sygnałem i wskazaniem oczekiwań rzeczywistej, kompleksowej reformy osiedli, opartej na dialogu i poszanowaniu głosu mieszkańców. Zachęcamy również do aktywnego udziału w konsultacjach społecznych dotyczących reformy statutów osiedli, które trwają tylko do 10 marca 2026 r., to kluczowy moment, by wzmocnić głos osiedli i lokalnych społeczności oraz jasno wskazać ich potrzeby oraz oczekiwania.

O co prosimy Rady Osiedli do 10 marca 2026 r. włącznie

  1. Przyjęcie stanowiska Rady Osiedla w formie uchwały w oparciu o załączony wzór, 
  2. Złożenie uwag w konsultacjach z wykorzystaniem przygotowanego przez nas wzoru.
  3. Wsparcie petycji SOS Wrocław - tutaj
  4. Przekazanie mieszkańcom informacji o konsultacjach oraz zachęty do poparcia petycji SOS Wrocław w sprawie kompleksowej reformy osiedli spójnej z wynikami dotychczasowych konsultacji.

przez admin