KO i Lewica chcą zlikwidować CBA. Czy obronią układ we Wrocławiu?

Sejm uchwalił ustawę likwidującą Centralne Biuro Antykorupcyjne, które przestanie istnieć 1 października 2026 r., a jego kompetencje zostaną rozdzielone pomiędzy Policję, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Krajową Administrację Skarbową. Rząd zapewnia, że „żadna sprawa nie zginie, żadna sprawa nie przepadnie”. Moment podjęcia decyzji budzi jednak poważne wątpliwości – CBA prowadzi bowiem liczne, wielowątkowe śledztwa korupcyjne dotyczące osób pełniących najwyższe funkcje publiczne, w tym również na Dolnym Śląsku. W efekcie pojawia się pytanie, czy likwidacja wyspecjalizowanej służby antykorupcyjnej nie osłabi postępowań, które mogą dotyczyć wpływowych środowisk politycznych.

Likwidacja CBA w trakcie prowadzonych śledztw

Sejm uchwalił ustawę likwidującą CBA, które przestanie istnieć z dniem 1 października 2026 r., a jego kompetencje zostaną rozdzielone pomiędzy Policję, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Krajową Administrację Skarbową. Jednocześnie rząd zapewnia, że „żadna sprawa nie zginie, żadna sprawa nie przepadnie”.

Likwidacja wyspecjalizowanej, niezależnej formacji antykorupcyjnej następuje w momencie, gdy CBA prowadzi liczne, wielowątkowe śledztwa o charakterze korupcyjno-oszustwczym, w których figurują osoby piastujące najwyższe funkcje publiczne.

Zgodnie z zasadą nemo iudex in causa sua oraz regułą unikania pozorów, taka zbieżność czasowa rodzi uzasadnione podejrzenie, że celem zmiany organizacyjnej jest osłabienie lub przeniesienie (z potencjalną utratą ciągłości dowodowej) postępowań, które mogłyby objąć dalsze kręgi decydentów. Przeniesienie akt do innych służb (nawet z formalnym zapewnieniem kontynuacji) niesie ryzyko rozproszenia materiału dowodowego, zmiany taktyki operacyjnej oraz utraty specjalizacji CBA w zakresie przestępczości gospodarczej i korupcji elitarnej.

Najgłośniejsze akcje CBA o podłożu politycznym

Przypomnę najgłośniejsze akcje CBA o podłożu politycznym:

W dniu 14 listopada 2024 r. funkcjonariusze CBA zatrzymali Jacka Sutryka, prezydenta Wrocławia, na polecenie Śląskiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej Prokuratury Krajowej. Zarzuty obejmowały m.in.:
• przestępstwo korupcyjne (wręczenie korzyści majątkowej),
• posługiwanie się fałszywym dyplomem ukończenia studiów podyplomowych MBA na uczelni Collegium Humanum,
• trzy czyny oszustwa na szkodę spółek Skarbu Państwa i samorządowych (wyłudzenie wynagrodzeń z rad nadzorczych w łącznej wysokości blisko 500 tys. zł).

Sprawa jest częścią szeroko zakrojonej afery Collegium Humanum, w której CBA udokumentowało zorganizowaną grupę przestępczą wystawiającą fikcyjne dyplomy w zamian za łapówki. Zatrzymany równocześnie Marian Dymalski (były przewodniczący rady nadzorczej Portu Lotniczego Wrocław) usłyszał zarzuty m.in. pośrednictwa w przyjmowaniu korzyści majątkowych i organizowania fałszywych dokumentów. Sąd Okręgowy w Katowicach uznał zatrzymanie za zasadne i celowe, obniżając jedynie kwotę poręczenia majątkowego.

Zatrzymanie prezydenta Częstochowy

W dniu 25 lutego 2026 r. (zaledwie kilkanaście dni przed uchwaleniem ustawy likwidacyjnej) CBA zatrzymało prezydenta Częstochowy Krzysztofa Matyjaszczyka w śledztwie korupcyjnym prowadzonym przez Śląski Wydział Prokuratury Krajowej.

Zarzuty dotyczą przestępstwa korupcyjnego (art. 228 lub 229 k.k.). Zatrzymanie powiązane jest z szerszym postępowaniem wobec byłego wicemarszałka województwa śląskiego Bartłomieja S. (zatrzymanego już w październiku 2024 r.).

Sąd Rejonowy Katowice-Wschód nie przychylił się do wniosku o tymczasowe aresztowanie, jednak Prokuratura złożyła zażalenie. Prezydent został zawieszony w prawach członka partii Lewica.

CBA we Wrocławiu w 2026 r. – afera śmieciowa

CBA we Wrocławiu w 2026 r. – akcja z 5–6 marca 2026 r. dotycząca gospodarki odpadami komunalnymi (tzw. „afera śmieciowa”)

W dniach 5 i 6 marca 2026 r. funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego przeprowadzili szeroko zakrojoną operację na terenie Wrocławia oraz ościennych powiatów Dolnego Śląska. Działania odbywały się na polecenie Śląskiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w Katowicach.

Przeszukania w kilkunastu lokalizacjach, w tym bezpośrednio w Urzędzie Miasta Wrocław oraz w komunalnej spółce Ekosystem (odpowiedzialnej za odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych).
• Zabezpieczenie obszernej dokumentacji oraz nośników pamięci (m.in. teczki osobowe pracowników, uchwały Rady Miejskiej, notatki z kolegiów, dokumenty przetargowe z lat 2019–2025).
• Kontynuacja operacji 6 marca 2026 r. – agenci CBA weszli do siedziby sekcji piłki ręcznej WKS Śląsk Wrocław, gdzie dalej zabezpieczano dokumenty związane ze sprawą.

Akcja jest kolejną odsłoną tzw. afery śmieciowej we Wrocławiu. Wśród podmiotów objętych zainteresowaniem CBA znalazła się spółka, której prezesem był Paweł Karpiński – były radny i bliski współpracownik prezydenta Wrocławia Jacka Sutryka. Rzecznik ministra koordynatora służb specjalnych, Jacek Dobrzyński, potwierdził publicznie, że działania są kontynuowane i nie ograniczają się do jednego dnia.

Działania te miały miejsce zaledwie kilka dni przed uchwaleniem przez Sejm ustawy likwidującej CBA z dniem 1 października 2026 r., co stanowi wyraźny przykład, że Biuro nadal prowadziło aktywne operacje antykorupcyjne na terenie Wrocławia w pierwszej połowie 2026 roku.

Czy likwidacja CBA to „zabezpieczenie” skorumpowanych polityków i ich interesów?

Damian Daszkowski